|
Karaburun Yarımadası Anadolu' nun en eski
yerleşim yerlerinden biridir. Kalkolitik Çağda başlayan yerleşim,
Antik Çağ'da en parlak dönemlerini yaşamış ve İyon Uygarlığının
en önemli ve en zengin kentlerinden olan Erythrai'ye bağlı 5 kent Yarımada
üzerinde kurulmuştur. Bunlardan birisi olan Sidusa, bugün İlçe
Merkezi olan ve eski adıyla Ahırlı olarak bilinen Karaburun ve adalar
üzerinde yer almaktaydı. O dönemden itibaren yerleşimin sürekli olduğu
bu yöre, değişik uygarlık ve egemenliklerin hükümdarlığında sürdürdüğü
varlığını 1320 yılında Çaka Bey tarafından alınıp Aydınoğulları
egemenliğine sokularak artık Türk kimliğiyle devam ettirmiştir.1415 yılında
Çelebi Sultan Mehmet tarafından Osmanlı Devletine bağlanmıştır.
Karaburun (Ahırlı) 1902 yılında
Belediye olmuş, 1910 yılında da İlçe sıfatını kazanmıştır.
Birinci Dünya Savaşı sonrası 15 Mayıs 1919 tarihinde Yunan kuvvetleri
tarafından işgal edilmiş, 17 Eylül 1922 tarihinde de yeniden özgürlüğüne
kavuşmuştur. Bu tarihten sonra Karaburun İlçesi ismini alarak,
Karaburun Yarımadası ile neredeyse tam uyumlu bir İlçe sınırı çizen
bugünkü idari yapısına kavuşmuştur.
(Karaburun
adının nereden geldiği konusunda çok değişik görüşler ve varsayımlar
mevcuttur. Çok eski dönemlerde yarımadanın adının "Capo Calaberno" olması fonetik olarak adın buradan değişerek geldiğini düşündürmektedir.
Bir varsayıma göre ise deniz yoluyla yarımadaya ilk varışta "Kömür
Burnu" denilen mevkiin görülmesi nedeniyle, kayaların rengi esas
alınarak "Karaburun" denildiği şeklindedir. Bir başka varsayımda
eski Türk adlandırma usullerinde kuzey yönünün "kara", güney
yönünün ise "ak" olarak adlandırılması mantığına dayandırılmadır.
Şimdiki ilçe merkezi eski haritalarda "Karaburun", Eşendere
burnu ise "Akburun" olarak geçmektedir.)
İlçemize bağlı 13 Köy, 1 Belde
mevcuttur. Merkez Belediye sınırları içinde 2 ve Mordoğan Belediye sınırları
içinde 5 Mahalle ve bunlara ait 39 adet İdari Birim Kütüğü vardır.
İlçemize bağlı 13 köyden 6' sı Merkez Belediye mücavir alanındadır.
Bu köyler Ambarseki, Bozköy, Hasseki, Saip, Tepeboz ve Yayla Köy'
dür. Eğlenhoca, İnecik ve Kösedere ise Mordoğan
Belediyesi mücavir alanı içinde yer almaktadır. Kalan 4 köy ise mücavir
alanlar dışındadırlar. Bu köyler ise Küçükbahçe, Salman,
Parlak ve Sarpıncık' tır. Tüm bu köylere bağlı ve devamlı
yerleşimin olduğu 7 mahalle ile Küçükbahçe Köyü' ne bağlı
Denizgiren, Parlak Köyü' ne bağlı Badembükü ve Sarpıncık Köyü'
ne bağlı Hamzabükü olmak üzere 3 Mezra mevcuttur.
İlçe Merkezine bağlı Merkez ve İskele
Mahalleleri ile, Mordoğan Beldesine bağlı Merkez, Ardıç, Kütlüçek,
Çatalkaya ve Eski Mordoğan mahalleleri vardır.
1997 ve 2000 yıllarında yapılan nüfus
sayımları itibariyle İlçemiz toplam nüfusu 10.332 iken 13.546 olmuştur.
Bu nüfusun halen 4397' si köylerde, 2947' si Karaburun Merkezinde ve
6202' si ise Mordoğan Beldesinde yaşamaktadır. Genel olarak Türkiye Nüfus
Artış Oranı ile kıyaslandığında, artışın az olduğu
farkedilebilir. Bunun nedeni İlçemizin göç veren yapıda olmasından
kaynaklanmaktadır.
Köylerimize ait ayrıntılı nüfus
bilgilerini ise "Köylerimiz" sayfalarında
bulabilirsiniz.
Karaburun' un
yukarıda açıklanan İdari Yapısı dışında,
zaman içinde var olmuş ve ancak daha sonra çeşitli
nedenlerle terkedilmiş bazı yerleşim birimleri de
mevcuttur. Bu yerleşim birimlerinden bazıları 1923 sonrası
gerçekleşen "Mübadele" ile göç etmiş Rum nüfusun
çoğunluğunu oluşturduğu köylerdir. Daha sonra bu köylerden
bazılarına Kavala ve Selanik' ten getirilen Göçmen nüfus yerleştirilmişse de
nedense bazı köyler, zaman içinde tümüyle terkedilmişlerdir.
Karareis, Eğriliman,
Denizgiren, Teke, Kösedere İskelesi
ve Yenicepınar
1923 Yılı öncesi yoğun bir nüfusa sahip iken daha sonra
tamamen terkedilmişlerdir. Bunlar bu köylerin Rum nüfus ağırlıklı
olmalarından kaynaklanmıştır. Sazak, Manastır
(Kalecik) ve Yeniliman Köyleri ise aynı şekilde
1923 öncesi yoğun bir nüfusa sahip iken 1923 sonrası nüfusları
birden bire azalmıştır. Bu o köylerde yaşayan Türk
Ailelerin köyü terketmemelerinden kaynaklanmıştır. Ne
var ki sayıca zaten çok az olan bu aileler zaman içinde köyü
terketmişlerdir. Mübadele ile ilgili olmayan ve ancak nedeni de
bilinmeyen bir tarzda, Mordoğan'a bağlı Hacılar
köyü 1950' lerden sonra terkedilen köylerdendir. Çullu ve Hisarcık
köyleri ise 1949 yılındaki şiddetli deprem sonrası
oturulamayacak hale gelerek terkedilmişlerdir.
Terkedilen köylerden bazıları
bugün yeniden oturulmaya başlanan yerleşim yerleri olmuş,
ancak idari açıdan köy statüsünde olmayan yerlerdir. Örneğin
Denizgiren ve Tolas, Küçükbahçe köyünün, Yeniliman
ise Tepeboz köyünün mahallesi durumundadırlar. Bugün aynı
tarzda yeni bazı yerleşim yerleri de oluşmaktadır.
Örneğin Saipaltı, Eşendere, Kaynarpınar, Ardıç,
Aşağı ve Yukarı Boyabağ, Karareis ve
Görence bu yerleşim yerlerindendir. Bu daha çok 2. Konut
yapısında bir yerleşim şeklidir.
|
KAYMAKAMLIK > İlçenin Tarihçesi & İdari Yapı
